Giáo sư Trần Văn Khê nói về hồn dân tộc trong âm nhạc CROR

“Âm nhạc là một thế giới, thi ca là một thế giới, triết lý là một thế giới, làm sao trong đó phù hợp tất cả thì chỉ có Lê Văn Tuấn" – GS Trần Văn Khê đã khẳng định như thế lúc sinh thời!

Âm nhạc CROR của Lê  Văn Tuấn sáng tác cho toàn nhân loại

Nhà soạn nhạc Lê Văn Tuấn cho biết, ông có may mắn lớn là được nhiều lần hầu chuyện với GS Trần Văn Khê lúc chưa tạ thế nhưng học hỏi được nhiều cái hay, cái đẹp cũng như cái hồn của âm nhạc dân tộc.

GS Trần Văn Khê thăm hỏi sức khỏe của mẹ nhà  soạn nhạc Lê Văn Tuấn lúc sinh thời

Được GS Trần Văn Khê khen tặng về công trình CROR của mình, với nhà soạn nhạc  Lê Văn Tuấn đó là một niềm vinh dự và hạnh phúc: “Người nào làm nhạc cũng có cái riêng của mình, nhưng tôi cảm nhận được rằng, âm nhạc CROR của Lê Văn Tuấn không chỉ sáng tác cho mình, cho người Việt Nam mà cho toàn nhân loại. Làm được âm nhạc CROR đòi hỏi tổng hợp nhiều yếu tố chứ không phải một yếu tố giỏi âm nhạc là đủ, cũng không phải giỏi thi ca".

Cố GS Trần Văn Khê đã chia sẻ: "Khi tôi nghe tôi biết trong cái hồn cốt của CROR đã dựa trên cái cũ để sáng tạo ra cái mới. Đem cái mới mà không phải làm mới, người nghe vẫn hiểu được trọn vẹn. Lê Văn Tuấn đã lấy cái Rock nhưng làm chủ được cái Rock vốn có và sáng tạo ra cái mới đầy thú vị. Tác giả Lê Văn Tuấn phải có cái hồn âm nhạc, cái hồn ấy không phải cho riêng mình, cho dân tộc Việt Nam và cho nhân loại. Tôi cảm nhận về CROR một cách khách quan của người suốt đời đi theo âm nhạc. Âm nhạc phải làm người ta thán phục, làm người ta xúc động và CROR đã chinh phục được điều đó trong tôi. Mới nghe lần đầu mà nghe liền mấy tiếng đồng hồ, càng nghe càng say mê và khám phá ra nhiều cái mới. Từ ngày có âm nhạc CROR của Lê Văn Tuấn, tôi thấy nó bứt phá ra ngoài một phạm trù của âm nhạc bấy lâu nay. Người nghe thưởng thức theo trào lưu mới, tiết tấu mới".

Cổ điển nhưng là cổ điển trong cái mới mẻ của nó. Muốn làm được điều đó, phải tổng hợp tất cả các yếu tố, mà người làm được thì chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay mà thôi. Người chuyên về giao hưởng mà sống trên sự Rock để làm cái mới. Người có sự dài trong thời gian và rộng trong không gian. Rộng trong không gian là nắm được cái cốt, cái hồn của từng nốt nhạc. Âm nhạc là một thế giới, thi ca là một thế giới, triết lý là một thế giới, làm sao trong đó phù hợp tất cả thì chỉ có Lê Văn Tuấn" - Giáo sư Trần Văn Khê nói thêm.

GS Trần Văn Khê và nhà soạn nhạc Lê Văn Tuấn trong buổi nói chuyện về âm nhạc CROR

Thưởng thức nhạc CROR bằng một trái tim mới

Nhạc CROR chính là thứ âm nhạc mang nặng trái tim Việt Nam nên sẽ gặp gỡ được con tim của người Việt. Ngoài những thân phận, những nỗi vất vả gian lao của nhân loại thì nhạc CROR của Lê Văn Tuấn còn thổi hồn cho tình yêu, một thứ tình cảm êm dịu, thanh cao và thánh thiện. Cố GS từng cho biết: Lần đầu tiên tôi nghe nhạc CROR vào năm 2011 tại Nhà hát lớn thành phố, tôi đến với sự hiếu kỳ xem âm nhạc CROR là gì. Hôm đó tôi không chắc là có thể ngồi xem đến hết chương trình âm nhạc CROR của Lê Văn Tuấn, nên đã dặn con cháu là cho ngồi đến hàng ghế cuối cùng. Nhưng không ngờ tôi có thể ngồi nghe nhạc đến hai tiếng rưỡi đồng hồ mà không thấy mệt. Và mỗi lần nghe, tôi đều khám phá ra những điểm đặc biệt, là bởi vì tôi thử tìm cách phối hợp giữa âm nhạc cổ điển, âm nhạc lãng mạn, đại ca kịch của phương Tây và Rock- sự gặp gỡ giữa Blue và Country (Classic – Romantic – Opira – Rock viết tắt là CROR). Thì trong đó, tôi thấy tiếng đàn Ghita bass đi ra theo những chuỗi đàn rất nhẹ nhàng, trong khi đó, đàn Piano không theo cách đánh của ngày xưa, lại có tính ngẫu hứng, thì cái ngẫu hứng đó phù hợp với người dân Việt. Nội dung của những bài hát là những lời thơ, mà những lời thơ đó hàm chứa một điểm chút nào triết lý của cuộc sống, luôn luôn trong đó là kêu gọi tình thương nhân loại, tình thương con người với con người, thì nghe lời thơ xúc động, nghe tiếng nhạc phù hợp với lời thơ. Mà với chừng đó, chúng ta đã phải bỏ qua tất cả những gì chúng ta đã hiểu trong trình độ âm nhạc của chúng ta để mà thưởng thức một lối nhạc mới, thưởng thức một lối nhạc mới phải dưới một lỗ tai mới, thưởng thức một lối nhạc mới phải dưới một tâm hồn mới, một con tim mới, nhưng mà con tim mới đó là con tim Việt Nam cho nên gặp gỡ được con tim Việt Nam.

Cho nên từ đó đến bây giờ tôi có một cảm tình đặc biệt với nhà soạn nhạc Lê Văn Tuấn, một con người có thể nói không chỉ là một nhà thơ, không phải chỉ là một nhà soạn nhạc, đây là một nhà khoa học. Thì không phải cái khô khan của khoa học, không phải cái quá ướt át của nhà thơ, không phải cái quá mềm mại của một người nhạc sĩ, phối hợp trở lại thành một con người Việt Nam, đem cái hiểu biết của mình sáng tạo ra một lối nhạc mới, một lối thơ mới để đặng mà nối lại tình người với nhau….”

Cố GS tiếp tục khẳng định: “Thì cái công việc làm của Lê Văn Tuấn, cái nguyện vọng, cái hoài bão của Lê Văn Tuấn phù hợp với công việc của tôi, mặc dù tôi đi con đường âm nhạc truyền thống dân tộc, nhưng mà tôi thấy rằng nó không có gì khác nhau bởi vì những hình thức của âm nhạc chỉ là hình thức mà nội dung của nó tức là làm sao đem xúc cảm trong lòng người, từ trái tim này đi đến trái tim khác, nếu dùng phương tiện gì mà có thể đem lại được những điều như vậy, thì tôi cho là đã thành công. Mà tôi thuở nay chưa nghe âm nhạc CROR lần nào, nhưng năm 2011 tôi có thể ngồi nghe trong hơn 2 tiếng đồng hồ, đi từ khám phá này đến khám phá khác, từ yếu tố này khám phá ra yếu tố khác, thì khi đó tôi nói với Lê Văn Tuấn, tôi nói rằng: “Hôm nay gặp được em, thấy em có cái sáng tạo, thấy em có cả một cái tình người, thì âm nhạc của em không phải em viết ra bằng cái trí, không phải viết ra bằng những dấu hiệu trên tờ giấy, mà em viết ra bằng con tim, viết ra bằng tình thương, viết ra bằng tất cả những cái gì thiêng liêng quý giá của con người…”

Cuộc gặp gỡ của GS Trần Văn Khê và nhà soạn nhạc Lê Văn Tuấn tại nhà riêng trước ngày GS lâm trọng bệnh nhập viện và tạ thế.

Nhà soạn nhạc Lê Văn Tuấn xúc động chia sẻ: “Những lời nhận xét của GS tôi luôn ghi tạc trong lòng để tiếp tục phấn đấu, cống hiến cho âm nhạc CROR nói riêng và âm nhạc Việt Nam nói chung. Dù GS đã đi xa nhưng tôi nghĩ rằng, cho đến hàng ngàn năm nữa, người ta vẫn nhắc đến GS với một tình cảm yêu quý và trân trọng nhất ”

Minh Minh

 

 

 

 

 

le van tuan