Hai bài ca đi cùng năm tháng của cố nhạc sĩ Phan Nhân

"Hà Nội niềm tin và hy vọng" và "Chú ếch con" là hai sáng tác được nhiều thế hệ người Việt yêu thích và ghi nhớ mỗi khi nhắc đến tên Phan Nhân.

Trước thông tin nhạc sĩ Phan Nhân từ trần, bên cạnh nỗi tiếc thương, người yêu mến nhớ nhiều đến hai nhạc phẩm để đời của ông. Một ca khúc mang âm hưởng cách mạng hào hùng và một ca khúc hồn nhiên, trẻ trung, sinh động mà Phan Nhân viết cho thiếu nhi.

Bài hát Hà Nội niềm tin và hy vọng được Phan Nhân sáng tác tháng 12/1972 trong những ngày Hà Nội chìm trong khói lửa, đau thương. Sinh thời, nhạc sĩ từng kể rằng từ sân thượng Đài Tiếng nói Việt Nam trên phố Quán Sứ, ông đã tận mắt chứng kiến cuộc chiến quyết liệt và hào hùng của quân dân thủ đô đánh trả máy bay B52 của địch suốt 12 ngày đêm trong trận Điện Biên Phủ trên không.

img-6779-1435655264776-JPG-6733-14356943

Ca sĩ Quang Lý (giữa) đến viếng Phan Nhân chiều 30/6 tại Nhà tang lễ TP HCM. Ông là một trong những ca sĩ thể hiện thành công ca khúc "Hà Nội niềm tin và hy vọng".

Bầu trời Hà Nội khi đó chìm trong khói lửa cùng tiếng rền vang của đạn bom. Nhiều mảnh B52 cháy rực, rơi lả tả trong không trung đỏ lửa. Chứng kiến cảnh tượng đó, nhạc sĩ xúc động mạnh mẽ và nghĩ ngay đến ca từ cùng người sẽ thể hiện bài hát mình đang nung nấu trong đầu. Trước đó, Phan Nhân nhiều lần định viết về Hà Nội để ghi dấu quãng thời gian ở đây. Ông tập kết ra thủ đô từ năm 1954 nhưng mãi đến năm 1972, chứng kiến ý đồ muốn hủy diệt Hà Nội của đế quốc Mỹ, nhạc sĩ mới có cơ hội thể hiện cảm xúc và suy nghĩ.

"Khi viết Hà Nội niềm tin và hy vọng, tôi không tham vọng nó trở nên nổi tiếng mà chỉ muốn viết lên suy nghĩ của một người trong chiến đấu, đã tự coi mình như người Hà Nội. Ca khúc được nhiều người biết đến nhưng bản thân tôi cảm thấy mình rất bình thường. Nó ra đời sau một chặng đường dài tôi đi cùng cuộc kháng chiến, không đơn thuần là cảm xúc nhất thời", Phan Nhân từng chia sẻ về bài hát.

Ngay sau khi ca sĩ Trần Khánh thể hiện ca khúc trên Đài Tiếng nói Việt Nam, Hà Nội niềm tin và hy vọng nhanh chóng được phổ biến khắp cả nước, trở thành niềm tự hào, xúc động của những người con thủ đô. Gần nửa thập kỷ sau khi ra đời, bài hát được thể hiện thành công bởi nhiều thế hệ ca sĩ như Quang Thọ, Lê Dung, Quang Lý, Trọng Tấn, Mỹ Linh, Đức Tuấn...

DSC-0083-JPG-3292-1435694301.jpg

Khán giả bày tỏ tình cảm với cố nhạc sĩ Phan Nhân trong sổ tang.

Với ca từ mượt mà, chất hào hùng đan xen lãng mạn, Hà Nội niềm tin và hy vọng của Phan Nhân trở thành biểu tượng của cảnh vật và con người thủ đô trong những năm tháng chiến tranh. "Nghe tiếng cười không quên niềm thương đau - một câu nhạc ngắn, một đoạn ca từ cô đọng trước những đoạn cao trào nhiều cung bậc cảm xúc như nhắn nhủ đến cả mai sau", một khán giả chia sẻ cảm xúc. 

"Khi được giới thiệu, bài hát Hà Nội niềm tin và hy vọng lập tức đón nhận sự hưởng ứng của thính giả. Mọi người khi nghe bài hát này ai cũng xúc động bởi nó quá sống động, quá chân thực. Họ như thấy được toàn bộ hình ảnh một Hà Nội anh dũng, hào hùng chống trả quyết liệt với giặc Mỹ, với một niềm tin tất thắng. Từ niềm tin mãnh liệt đó quân và dân Hà Nội đã thực sự 'Dệt nên tiếng ca át tiếng bom rền'", nhạc sĩ Trần Quang Hải, con trai cố giáo sư Trần Văn Khê nói về tác phẩm của Phan Nhân.

Trước khi được biết đến với bản tráng ca mang tên Hà Nội niềm tin và hy vọng, nhạc sĩ Phan Nhân nổi tiếng với nhiều sáng tác cho thiếu nhi. Năm 1968, lần đầu ông hát Chú ếch con cho bạn bè văn nghệ sĩ nghe và góp ý. Bài hát được thai nghén trong quá trình nhạc sĩ chứng kiến cuộc sống sản xuất và chiến đấu của nhân dân các tỉnh Bắc bộ.

chuechconsp-092a1-2933-1435694302.jpg

Hương Trà lúc tám tuổi, khi hát "Chú ếch con" bằng cả tiếng Việt và tiếng Italy.

Nhạc sĩ Văn Dung nhớ lại hình ảnh Phan Nhân khi hát Chú ếch con trước nhiều đồng nghiệp: "Ông hát lần thứ nhất rồi lần thứ hai. Ông như hóa thân vào từng cung bậc, tiết nhịp, bay bổng hồn nhiên trong suy nghĩ trẻ thơ". Bài hát đoạt giải cao trong cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi năm 1969. Những năm 1990, Chú ếch con trở thành ca từ quen thuộc, yêu thích đối với trẻ em qua giọng ca của ca sí nhí Xuân Mai.

 

Bài hát cũng có một số phận đặc biệt khi cùng cô bé Hương Trà xuất ngoại trong cuộc thi Tiếng hát trẻ em quốc tế tổ chức tại trường Piccolo Coro ở Bologna (Italy). Năm 2003, Chú ếch con được thu vào album CD ca nhạc thiếu nhi mang tên Zecchino d'Oro.

"Biết bao thế hệ thiếu nhi, giờ trở thành bố mẹ, ông bà vẫn gắn bó với Chú ếch con. Biết bao nhiêu người Hà Nội sinh ra và trưởng thành trong khói lửa gắn bó với Hà Nội niềm tin và hy vọng. Nhạc sĩ đã trở thành một phần trong tâm hồn biết bao nhiêu người", độc giả Huy Anh (TP HCM) phát biểu.

Châu Mỹ

Theo vnexpress

Phan Nhân