Những điệu thức tằm tơ trầm bổng trong “Hoài niệm lụa là” của họa sĩ Nguyễn Trọng Dũng

Ngày 4.11, tại The World ArtSpace (21 Võ Trường Toản, phường Thảo Điền, Q2 – TP Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh) đã khai mạc triển lãm “Hoài niệm lụa là” của họa sĩ Nguyễn Trọng Dũng với sự tham dự của đông đảo bạn hữu, báo giới và người yêu tranh lụa.

Mặc dù đã có nhiều triển lãm cá nhân/nhóm cá nhân trong nước nhưng đây là lần đầu tiên Nguyễn Trọng Dũng có cuộc triển lãm riêng tại thành phố này - đặc biệt chỉ về lụa.

Lần triển lãm này, Nguyễn Trọng Dũng mang 25 bức tranh kể những câu chuyện xưa vào trưng bày giữa huyên náo Sài Gòn…Trong đó có 17 bức tranh vẽ ký ức về Hội An nhưng không phải Hội An của quá khứ, dù tác giả dẫn dắt người xem về “Phố cao lầu”, “Phố xích lô”, “Phố vào hạ”... quen thuộc một thời.

Phong cách vẽ lụa của Nguyễn Trọng Dũng tựa như một tác phẩm âm nhạc dân gian đương đại - chìm đắm trong rêu phong phố, ẩn trong giấc mơ đồng nội là cảm xúc mạnh của thao thức thời đại đang sống.

Phong cách vẽ lụa của Nguyễn Trọng Dũng tựa như một tác phẩm âm nhạc dân gian đương đại - chìm đắm trong rêu phong phố, ẩn trong giấc mơ đồng nội là cảm xúc mạnh của thao thức thời đại đang sống. Và điều đáng nghĩ ngợi khi đứng trước tranh của Nguyễn Trọng Dũng là sự không đơn giản của các mảng hình, sự không dễ dãi với màu sắc, không lệ thuộc vào chất liệu, nhất là không để cho cảm xúc triền miên lôi kéo. Để sau hết, chính vào lúc quay lưng, hoài niệm lụa bắt đầu lên tiếng trong thinh lặng “lụa là”...

Tranh Nguyễn Trọng Dũng được bạn bè trong giới văn nghệ ví như những điệu thức tằm tơ trầm bổng. Tuy nhiên, để tạo ra được những làn điệu ngọt ngào như thế này lại không hề dễ dàng. Như bức tranh “Đồng dao” được họa sĩ rửa đi rửa lại tới 15 lần. Hóa ra quy trình sáng tạo một bức tranh lụa truyền thống không hề đơn giản và cũng không giống với những gì người khác vẫn nghĩ về tranh lụa.

Họa sĩ Nguyễn Trọng Dũng chia sẻ: “Tùy theo tay nghề, kỹ thuật của mỗi Họa sĩ, quy trình vẽ tranh lụa có thể có nhiều cách khác nhau. Có nhiều người thích vẽ lụa khô, người vẽ lụa ẩm, có người lại vẽ không rửa… tùy theo cá tính và cảm xúc của người cầm bút vẽ. Ngẫm lại, vẽ cũng giống như sở thích ẩm thực, mỗi người một vẻ!

Theo tôi, tranh lụa đẹp nhờ sự ẩn hiện của đường nét, của những mảng màu được nhuộm thắm vào trong từng thớ lụa, từng sợi tơ, dưới tác động của ánh sáng, đã tạo nên một hiệu quả thẩm mỹ, khiến cho người thưởng ngoạn một xúc cảm nhẹ nhàng, thanh thoát.

Tranh lụa khi lên 1 -2 lớp màu, rửa đi, rồi lên màu tiếp… cứ thế đến khi thấy màu trên tranh đã thắm (mặt trước và mặt sau tranh màu đều như nhau) giống như phác thảo hoặc ý đồ của người vẽ thì đã đạt được.

Tranh càng vẽ nhiều lớp, càng rửa nhiều lần, thì các thớ lụa (trong nghề gọi là ganh lụa) nổi rõ lên, khiến cho bức tranh màu trong trẻo, từng sắc thái, đậm nhạt của mỗi mảng màu trong tranh rõ ràng, lôi cuốn người xem…”

Nhắc đến chất liệu lụa, được biết là lụa truyền thống của Quảng Nam cũng rất nổi tiếng. Vậy có phải họa sĩ Nguyễn Trọng Dũng đã lựa chọn đúng nguyên liệu lụa truyền thống của quê hương để sáng tác?

Đã có nhiều địa phương có những làng nghề dệt lụa truyền thống như lụa Vạn Phúc (Hà Nội) lụa Nha Xá (Hà Nam) lụa Tân Châu (An Giang) lụa Duy Xuyên (Quảng Nam).

Sinh ra và lớn lên tại Xứ Quảng, tôi mong muốn được vẽ trên nền lụa quê hương, tận dụng sắc màu bàng bạc và đường nét óng ả của lụa để biểu đạt những trải nghiệm và mơ tưởng … để đi tìm cái Đẹp bản nguyên về tranh lụa truyền thống.

Đến giờ tôi vẫn vẽ trên nền lụa Xứ Quảng ấy, do cộng đồng người Quảng Nam tại Tp Hồ Chí Minh vẫn dệt và bán trên thị trường. Làng lụa Ngã tư Bảy Hiền của người Quảng một thời vang bóng (nay cũng thưa dần vì không cạnh tranh nổi  với thị trường!)

 Thưa họa sĩ Nguyễn Trọng Dũng, mặc dù Quảng Nam là đất lụa, nhưng cũng phải nhìn nhận một thực tế là đất Quảng không có nhiều họa sĩ thành danh về lụa. Theo đuổi con đường sáng tạo trên tranh lụa, được biết 28 năm qua họa sĩ cũng đã có rất nhiều trải nghiệm mất mát, trả giá với dòng tranh khó bảo quản trên mảnh đất nhiều mưa bão, lắm thiên tai như dải đất miền Trung. Xin họa sĩ chia sẻ thêm với công chúng về nguyên nhân theo đuổi dòng tranh với rất nhiều vất vả này? Nếu đặt tranh lụa Việt Nam trên bình diện tham chiếu, so sánh với thế giới thì sao thưa họa sĩ?

  Đúng vậy, ít có những họa sĩ thành danh về lụa tại Đất Quảng! Không như sơn dầu, khi vẽ có thể chồng lên nhiều màu sắc khác nhau, vẽ lụa giống như Thiền vậy! Trầm tĩnh, bền bỉ,sâu lắng, chỉ một lúc sơ sót lên màu sai, là bỏ hẳn bức tranh! Vẽ xong phải bồi tranh, biểu tranh lên giấy, rồi làm bo tranh, khung tranh. Và chỉ bất cẩn treo vào tường bị ẩm là hư tranh ngay.

Người chọn tranh, tranh cũng chọn người!

Tranh lụa Việt Nam trong thời gian gần đây đã tạo nên những tiếng vang lớn trong các phiên đấu giá mỹ thuật; như tranh lụa của HS Nguyễn Phan Chánh, HS Lê Phổ, Lê Thị Lựu, HS Mai Trung Thứ… đã tạo nên một bản sắc riêng trên nền mỹ thuật trên thế giới.

Điều đáng mừng là lớp các HS trẻ rất nhiều HS đã thành danh, đã định hình về tranh lụa trong giới Mỹ thuật như HS Bùi Tiến Tuấn (TP Hồ Chí Minh), Vũ Đình Tuấn, Lưu Chí Hiếu (Hà Nội)…

Triển lãm kéo dài đến ngày 14.11.2022

Một số hình ảnh tại buổi khai mạc 

MM