Chị Em Gỡ Rối: Nghệ sĩ Tuyền Mập chia sẻ cách đồng hành cùng cha mẹ khi tuổi già vẫn muốn đi làm

Tập 38 của chương trình Chị Em Gỡ Rối mang đến chủ đề gần gũi nhưng cũng đặt ra nhiều trăn trở: “Làm ăn tuổi già”. Đồng hành cùng chương trình tuần này là nghệ sĩ Tuyền Mập, MC Phương Uyên và Tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A.

Mở đầu chương trình là câu chuyện của một khán giả có người mẹ dù đã được các con hỗ trợ tiền sinh hoạt mỗi tháng vẫn không muốn ở nhà nghỉ ngơi. Trước đây, mẹ từng mở quán cà phê võng nhưng nghỉ bán vì khách chê cà phê không ngon. Các con nhiều lần khuyên mẹ ở nhà chăm vườn, vui chơi cùng con cháu hoặc thử những công việc phù hợp hơn nhưng bà đều từ chối. Đáng lo hơn, người mẹ sau đó lại quay về những hoạt động vi phạm pháp luật mà trước đây từng khiến bà gặp rắc rối như ghi số đề, cho thuê sân bãi đá gà.

Trước câu chuyện này, nghệ sĩ Tuyền Mập cho rằng mong muốn được làm việc của người lớn tuổi có thể xuất phát từ nhu cầu được cảm thấy mình vẫn có ích: “Tuyền nghĩ người đi làm thường thấy vui trong công việc, khi  về hưu họ bị stress dữ lắm. Giống như là bây giờ mình có tuổi rồi mình vẫn phải làm có chút gì đó, cảm giác mình không bị vô dụng”. Tuy nhiên, nữ nghệ sĩ cũng nhấn mạnh việc làm ăn ở tuổi già cần được cân nhắc kỹ lưỡng. “Làm gì làm, phải làm ăn chân chính cái đã”, Tuyền Mập chia sẻ sau khi nghe câu chuyện của người mẹ.

Ở góc độ tâm lý, tiến sĩ Tô Nhi A cho rằng những lý do người mẹ đưa ra về việc không muốn mở quán cà phê hay bán đồ ăn có thể chưa phải nguyên nhân thực sự. Theo chuyên gia, việc lựa chọn những công việc mang lại nguồn thu nhưng ít phải lao động có thể là một yếu tố cần được nhìn nhận nghiêm túc. “Có thể nó chỉ là lý do thôi. Bởi vì hai cái công việc mà hiện giờ má đang làm, mà nhìn theo cái chiều dài của sự kiện thì đây là hành vi có hệ thống”, tiến sĩ Tô Nhi A phân tích.

Trước tình huống khó xử khi con cái vừa muốn bảo vệ mẹ, vừa lo lắng về những hành vi sai phạm, tiến sĩ Tô Nhi A cho rằng gia đình cần tìm hiểu nguyên nhân phía sau mong muốn làm việc của người mẹ trước khi đưa ra quyết định. “Điều quan trọng nhất là bạn phải nhìn ra được cái lý do gì mà mẹ của bạn muốn kinh doanh”, chuyên gia nhấn mạnh.

Thay vì chỉ khuyên mẹ nghỉ làm, tiến sĩ Tô Nhi A gợi ý con cái có thể chủ động thiết kế một công việc phù hợp với sức khỏe và nhu cầu của mẹ. Chuyên gia cho rằng nếu người lớn tuổi thật sự muốn có một công việc để có thêm thu nhập và cảm thấy mình vẫn đang lao động, gia đình có thể tìm một công việc tại nhà, vừa sức và hạn chế rủi ro nhất có thể cho họ.

Trong khi đó, nghệ sĩ Tuyền Mập lại lựa chọn cách tiếp cận mềm mỏng hơn: “Thay vì trực tiếp nói với cha mẹ nếu tiếp tục làm ăn sai trái sẽ báo công an, con cái có thể tìm cách đưa cha mẹ về sống cùng mình hoặc tạo ra một phương án khác để họ rời khỏi môi trường cũ. Mình phải làm sao để cứu mẹ. Mẹ nào cũng sẽ thương con và thương hơn chính bản thân mình”.

Theo nữ nghệ sĩ, cách nói chuyện quá cứng rắn có thể khiến người lớn tuổi cảm thấy bị tổn thương và trở nên phản ứng mạnh hơn. “Người già dễ bị tổn thương lắm và họ sẽ xù lông lên hơn như vậy nữa”, Tuyền Mập bày tỏ.

Tiếp nối chương trình là câu chuyện thứ hai về một người cha lớn tuổi vẫn miệt mài bán vé số và nhận hàng giúp người dân trong xóm dù các con đã ổn định cuộc sống và có thể chăm lo cho ông. Người cha từng gặp vấn đề sức khỏe khi đi bán vé số giữa thời tiết nắng nóng. Công việc nhận hàng cũng khiến ông nhiều lần nhầm lẫn, tranh cãi với hàng xóm và ảnh hưởng đến sức khỏe. Điều khiến các con chạnh lòng là ông thường kể với mọi người rằng con cái không quan tâm, không lo cho mình.

Trước câu chuyện này, nghệ sĩ Tuyền Mập cho rằng mỗi gia đình đều có một hoàn cảnh riêng và cần tìm hiểu nguyên nhân khiến người lớn tuổi vẫn muốn làm việc. “Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh, cái gì nó cũng có nguyên nhân và lý do của nó”, nữ nghệ sĩ chia sẻ.

Theo Tuyền Mập, nếu người lớn tuổi cảm thấy trống trải hoặc có quá nhiều thời gian, con cái có thể dành thêm sự quan tâm hoặc tìm cho cha mẹ một công việc đơn giản hơn ngay tại nhà. “Nếu mình có cái thời gian mình quan tâm tới người già. Còn không thì mình tạo một việc làm gì đó ở ngay tại nhà nhưng mà nó đơn giản hơn”, cô nói.

Nữ nghệ sĩ cũng cho rằng một trong những nguyên nhân khiến người lớn tuổi vẫn muốn kiếm tiền là vì họ không muốn cảm thấy mình trở nên vô dụng. Bên cạnh đó, những người từng trải qua một cuộc đời lao động vất vả thường có tâm lý không muốn tiêu vào khoản tiền đã tích lũy và cũng không muốn trở thành gánh nặng cho con cái.

Tiến sĩ Tô Nhi A tiếp tục phân tích sâu hơn về tâm lý này: “Họ không có thiếu tiền đâu, nhưng mà chỉ cần ngày hôm đó tiền nó không ra thêm một con số nào đó, thì đối với họ là nghèo đói tới nơi rồi”. Theo chuyên gia, để hiểu được điều này, con cái cần nhìn vào bối cảnh xã hội mà cha mẹ đã trải qua thay vì chỉ nhìn hành vi hiện tại.

Việc người lớn tuổi tiếp tục kiếm tiền không phải là một điều bất thường. “Hãy hiểu rằng là việc mà ba mẹ bạn vẫn cố gắng kiếm tiền ở cái tuổi này là một câu chuyện không có gì bất thường hết”, chuyên gia chia sẻ. Khi thay đổi cách nhìn nhận, con cái cũng có thể thay đổi cách giao tiếp để cha mẹ cảm thấy được tôn trọng và sẵn sàng chia sẻ hơn.

Từ câu chuyện người cha bán vé số và nhận hàng, tiến sĩ Tô Nhi A gợi ý con cái có thể trực tiếp tham gia vào công việc của cha mẹ để vừa thể hiện sự quan tâm, vừa hạn chế những rủi ro không đáng có. “Bạn muốn điều tiết công việc của ba mẹ thì hãy tham gia”, chuyên gia nói.

Nghệ sĩ Tuyền Mập cũng đưa ra một cách tiếp cận khá đặc biệt khi cho rằng con cái đôi khi có thể “tinh nghịch” để đồng hành cùng cha mẹ. Nữ nghệ sĩ chia sẻ nếu bản thân cô rơi vào tình huống tương tự, cô có thể tranh thủ thời gian nghỉ để cùng cha bán vé số. Theo Tuyền Mập, khi cha mẹ nhìn thấy con cái cũng phải vất vả làm việc cùng mình, họ có thể dần thay đổi suy nghĩ và cảm thấy được con đồng hành thay vì bị ngăn cản.

Khép lại chương trình, nghệ sĩ Tuyền Mập cho rằng người lớn tuổi thường nhạy cảm với nỗi sợ trở thành gánh nặng cho con cái. Những người đã dành cả cuộc đời lao động để kiếm tiền thường vẫn giữ lòng tự trọng và mong muốn được tự chủ ngay cả khi đã lớn tuổi.

Tiến sĩ Tô Nhi A nhấn mạnh nhu cầu quan trọng ở người lớn tuổi chính là cảm giác an toàn. “Bản thân người già khi có tuổi, đối với họ sự an toàn là một câu chuyện luôn luôn được trăn trở. An toàn về mặt thể chất, an toàn về vị thế xã hội, an toàn về tài chính”, chuyên gia phân tích.

Qua hai câu chuyện trong chủ đề “Làm ăn tuổi già”, Chị Em Gỡ Rối mang đến những góc nhìn khác nhau về mong muốn tiếp tục lao động của người lớn tuổi. Thay vì chỉ nhìn vào việc cha mẹ có nên làm việc hay không, chương trình gợi mở việc tìm hiểu những nhu cầu phía sau hành động đó để con cái có thể lựa chọn cách đồng hành phù hợp.

Chương trình Chị Em Gỡ Rối tập 38 sẽ phát sóng vào lúc 19h35 Chủ Nhật, ngày 20/9/2026 trên kênh VTV9. Chương trình do VTV9 phối hợp cùng Jet Studio thực hiện.

Minh Minh