Nhiếp ảnh gia Trần Hữu Trí – Trọn niềm đam mê!

07:17 24-05-2020

Đối diện với tôi là một người đàn ông với gương mặt hiền hậu, có nụ cười tươi khiến người đối diện rất dễ thân thiện. Đây là lần thứ 3 tôi gặp anh trong một cái nắng gắt của Sài Gòn trong những ngày… hết dịch Corona.

Sinh ra tại Sài Gòn, từng có 36 năm sinh sống ở Pháp và làm việc với chuyên nghề phân tích lập trình dự án tin học, và anh cũng là người từng ham “chơi nhiếp ảnh” suốt trên 30 năm qua. Đến năm 2006, anh trở về quê hương Việt Nam.

Nhiếp ảnh gia Trần Hữu Trí

Với một người cầm máy ảnh, hạnh phúc nhất là được ghi lại những khoảnh khắc hi hữu tạo nên một tác phẩm xuất thần khiến nhiều người xem xao động. Ngoài đời anh là người đàn ông hiếu khách, thân thiện, trong nghề anh là một “quan chức” luôn quan tâm tới từng thành viên và nhất là các chiến hữu thân thương của mình. Nếu một ai đó đến thăm anh, xem tác phẩm của anh, sẽ ngỡ ngàng và mê mẫn bởi một vẻ đẹp thiên nhiên, con người được anh chắt chiu trong từng khoảnh khắc quý như vàng.

Năm 2005, sau khi đoạt Giải Nhì cuộc thi “6th Europa Cup 2005” với ảnh bộ về Đồi cát Mũi Né, anh được bà Chủ tịch Marie-France DELATTRE mời gia nhập “Hội hình ảnh không biên giới ISF” (ISF = Image Sans Frontière), một hiệp hội nhiếp ảnh phi chính trị – phi thương mại, mục đích của ISF là quảng bá hình ảnh nghệ thuật qua sự trao đổi và giao lưu nhiếp ảnh với các nhiếp ảnh gia trên toàn thế giới thuộc nhiều nguồn gốc văn hóa khác nhau.

Vào tháng 10 năm 2006, anh trở thành Phó Chủ tịch ISF, từng là Trưởng ban tổ chức các cuộc thi ảnh quốc tế trực tuyến của ISF ở Việt Nam vào các năm 2008, 2010, 2012, 2014, 2016 và là Trưởng ban tổng hợp điều hành cuộc thi ảnh vòng “ISF World Cup 2019” với 6 Trưởng ban của 6 quốc gia: Ấn Độ, Bồ Đào Nha, Cộng hòa Síp, Pháp, Ý, Việt Nam và 6 Ban giám khảo độc lập.

Anh Trần Hữu Trí cùng Nhiếp ảnh - nhạc sĩ Thái Ngọc Sơn, Nhà báo Lữ Đắc Long

Anh Trí ( Thứ 2 từ phải sang) tại Cuộc triển lãm 3D ở TPHCM

Trước năm 2012, khi còn tham gia nhiều cuộc thi ảnh quốc tế trực tuyến, anh gặt hái được hàng trăm giải thưởng và nhiều Bằng danh dự (FIAP, PSA, ISF, FPF, PSS, SPS, VOAV…), trong số này rất nhiều giải thưởng đã làm nên tên tuổi Trần Hữu Trí qua các tác phẩm như: Ánh mắt và bàn tay, Qua đồi cát, Hình và Bóng, Vũ điệu ba lê…

Vì có quan niệm “sống hướng nội” nên anh Trần Hữu Trí ngại đám đông, luôn từ khước các cuộc phỏng vấn qua đài truyền hình. Đặc biệt anh đã dành cho nhà báo Lữ Đắc Long một cuộc trò chuyện khá thú vị:

Cơ duyên nào anh đến với nhiếp ảnh? Người thầy đầu tiên của anh và người nào có tầm ảnh hưởng lớn trong sáng tác ảnh của anh?

Ngoài giờ làm việc, tôi theo học nhiếp ảnh qua một câu lạc bộ nhiếp ảnh, rồi qua giáo trình lớp học ban đêm trong 2 năm ở trường cao đẳng quốc gia Louis Lumière chuyên về điện ảnh - nhiếp ảnh - âm thanh. Tôi xin mạn phép được nói rằng tôi học nhiếp ảnh qua trường lớp và qua năng khiếu bản năng, không qua một người thầy nào cả. Đối với các bậc thầy trong làng nhiếp ảnh Việt Nam và nước ngoài, tôi đều kính phục và tôn trọng các sáng tác có tính cách tư duy và kiến tạo, tôi tránh rập khuôn theo các tác phẩm đã có.

Lần đầu tiên anh đoạt giải quốc tế, cảm giác của anh lúc đó như thế nào?

Lần đầu tiên đoạt giải nhiếp ảnh quốc tế vào năm 2005 với tác phẩm “Ánh mắt và bàn tay”, tôi cảm thấy rất phấn khởi. Đây là Giải thưởng lớn do “Wanadoo” của nước Pháp tổ chức.

Quan niệm của anh, yếu tố nào là quan trọng nhất trong một tác phẩm?

Để có một tác phẩm ấn tượng, chúng ta cần hội tụ các yếu tố sau đây: Cảm xúc, ánh sáng, bố cục, khoảnh khắc, sáng tạo và ẩn chứa một thông điệp có ý nghĩa. Thứ tự các yếu tố có thể thay đổi tùy theo đối tượng, chủ đề.

Theo anh các nhiếp ảnh gia ngày trước và nay có khác nhau nhiều lắm không?

Vâng, nhiếp ảnh ngày nay có một bước tiến khá dài từ máy chụp phim sang máy kỹ thuật số với số lượng ảnh có thể lên đến cả ngàn tấm tùy theo bộ nhớ lưu trữ ảnh. Đây là một lợi điểm cho nhiếp ảnh gia thời nay vì:

– Không bị mất thời gian để thay phim, vì vậy không bị mất khoảnh khắc quan trọng cần phải bấm máy thay vì phải thay phim.

– Ảnh kỹ thuật số cho hiển thị kết quả ngay trên màn ảnh máy số chứ không còn mất thì giờ tráng phim, rọi ảnh với máy chụp phim.

– Qua wifi, phóng viên ảnh ngày nay có thể gửi ngay những bức ảnh thời sự ăn ý, còn nóng bỏng về tòa soạn. Thời đại công nghệ thông tin hiện đại giúp các phóng viên nhiếp ảnh tác nghiệp thuận tiện, nhanh lẹ, thực dụng hơn thời trước rất nhiều.

– Ảnh kỹ thuật số có thể chủ động với mọi thời điểm về điều kiện ánh sáng, còn ảnh phim thì bị giới hạn về việc phải sử dụng phim với ISO phù hợp cho từng điều kiện ánh sáng khác nhau.

Theo anh các nhiếp ảnh gia Việt của mình so với các nhiếp ảnh gia trên thế giới như thế nào?

Đây là một câu hỏi khá tế nhị. Thử hỏi: Dựa trên tiêu chuẩn đích thực nào để so sánh? Ngoài vấn đề sắc độ ảnh thiếu trung thực, không hài hòa, gam màu rực rỡ, đôi khi đi theo lối mòn, khách quan mà nói: Nhiếp ảnh gia Việt Nam mình có thế mạnh với những bức ảnh mang tính chất nhân văn, chụp về cuộc sống đời thường, nghề truyền thống. Và nhiếp ảnh gia nước ngoài hơn nhiếp ảnh gia Việt Nam về thể loại ảnh đương đại, sáng tạo, ý tưởng, động vật hoang dã.

Với anh, nhiếp ảnh có ý nghĩa thế nào, anh có khuyến khích con mình theo nghề của mình hay không?

Đối với tôi, vì đam mê nên nhiếp ảnh có tầm ảnh hưởng rất lớn trong cuộc sống hằng ngày, nhất là trong tuổi về hưu. Tuy con gái chỉ mới 10 tuổi, nhưng bé đã có máu đam mê nhiếp ảnh. Vì vậy tôi sẽ không ngần ngại tạo “sân chơi nhiếp ảnh” cho con mình. Đây là thú tiêu khiển tốn khá nhiều tiền, nhưng là thú vui lành mạnh cân bằng được cuộc sống.

Trong suốt quá trình hơn 30 năm cầm máy, chắc anh có nhiều tác phẩm rất ư tâm đắc?

Đối với tôi, mỗi tác phẩm đều có một ý nghĩa riêng của từng thời điểm, tạo nên những cảm xúc khó tả cho chính mình.

Phải nói là có quá nhiều cảm xúc và cũng khó mà nói tác phẩm nào ưng ý nhất bởi mỗi lần tác phẩm được ghi nhận lại trong tích tắc nào đó đều để lại cho mình những tâm trạng hưng phấn rất khác nhau. Tôi xin chọn vài ảnh như sau:

- Tác phẩm “Vũ điệu ba lê” thì quá ư cực nhọc bởi tôi phải đứng suốt buổi chiều ở vùng đầm lầy Camargue của nước Pháp, mang giày bốt chống thấm, chịu đựng gió lạnh và muỗi đốt mới ngẫu nhiên bắt được khoảnh khắc trong vài giây đồng hồ này. Camargue là nơi trú ngụ của hơn 400 loài chim, là môi trường sống cho nhiều loài côn trùng, đặc biệt là muỗi. Vùng này cũng nổi tiếng với việc chăn thả bò Camargue và ngựa trắng Camargue. Tác phẩm này đã đạt Huy chương Asahi Shimbun của cuộc thi “The 71th International Photographic Salon of Japan” năm 2011 ở Nhật bản.

- Tác phẩm “Hình và bóng”, vẻ đẹp từ một luồng ánh sáng xiên của buổi sáng sớm, bóng đỗ của 2 cô gánh hàng rong từ đồi cát trên cao in bóng lên góc trái của đồi cát bên dưới nằm cách xa bởi một vùng trũng tạo cho tôi một cảm giác lạ lùng. Thế là tôi cứ bấm máy với một linh cảm đó sẽ là môt bức ảnh hi hữu. Quả thật, năm 2010, với bức ảnh ấn tượng này, tôi đạt Giải Nhì bao gồm giải thưởng 3.157 Euros, Huy tượng Abu Dhabi và Huy chương Bạc FIAP của cuộc thi “Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất” qua chủ đề Hoàng tử của ánh sáng.

- Tác phẩm “Ánh mắt và bàn tay”, bàn tay gân guốc của ông lão hằn lên bàn tay non mướt của đứa cháu, hòa quyện tương phản lẫn nhau qua ánh mắt hồn nhiên của trẻ thơ. Năm 2005, tác phẩm này đạt Giải thưởng lớn của cuộc thi “Wanadoo” được tổ chức tại Pháp.

- Tác phẩm “Lông công” được chụp tai lễ hội thả diều quốc tế ở Vũng Tàu vào năm 2009. Lúc đó trên bầu trời, các nghệ nhân thi đua nhau thả diều, còn ở dưới đất, ngay sát mặt biển thì có một cô thiếu nữ đi cấm cả ngàn Lông Công đủ mọi màu sắc rất bắt mắt. Điểm khó của bức ảnh là làm sao tránh được đoàn người hiếu kỳ bao quanh và bấm được khoảnh khắc không vướng đám đông tấp nập qua lại. Ảnh này đạt được Huy tượng của cuộc thi ”II Salon Internacional Foto Club Quilmes – Argentina” ở Argentina.

- Tác phẩm “Qua đồi cát”: Với một không gian mênh mông đồi cát, hình ảnh hai người phụ nữ thầm lặng trên từng bước chân, tôi đã bấm máy một cách say sưa… Khi tham dự thi ảnh năm 2007, tôi đạt Giải Nhất với giải thưởng 2.000 Euros và Huy chương Vàng FIAP trong cuộc thi “The 1^st International Online Digital Photographic Competition in Cyprus” của nước Cộng hòa Síp.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này.

Vài dòng trích ngang về nhiếp ảnh gia Trần Hữu Trí:

– Tốt nghiệp Trường cao đẳng ngành dệt và tơ sợi của tỉnh Lyon (Pháp).

– Tốt nghiệp văn bằng DUT tin học tại đại học Paris 8 - Saint Denis (Pháp).

– Tốt nghiệp văn bằng Cử nhân tin học (quản lý dự án) tại đại học Paris 10 - Nanterre (Pháp).

– Tốt nghiệp văn bằng nhiếp ảnh chuyên nghiệp tại trường cao đẳng quốc gia Louis Lumière - Paris (Pháp).

Dưới đây là những tác phẩm của nhiếp ảnh gia Trần Hữu Trí, xin trân trọng giới thiệu