Nhạc sĩ Lê Hồng Phúc: Tri ân đến quê hương và đạo pháp bằng âm nhạc

Sandien24h.vn Nhân dịp kỷ niệm Đại lễ ngày Đức Huỳnh Giáo Chủ khai sáng đạo Phật giáo Hòa Hảo, nhạc sĩ Lê Hồng Phúc giới thiệu ca khúc “Hòa Hảo sáng ánh đạo màu” như một lời tri ân gửi đến quê hương và đạo pháp. Với tôi, đây không chỉ là một sáng tác mới mà còn là câu chuyện đẹp về một người bạn đồng hương, đồng niên từ thuở nhỏ – người đã dành cả hành trình âm nhạc của mình để chuyên chở những giá trị của tình quê, tình người và nghĩa đạo bằng những giai điệu mộc mạc, chân thành, sâu lắng đã dệt nên những giai điệu chạm đến trái tim người nghe…

Từ cậu học trò làng Hòa Hảo đến người nhạc sĩ của quê hương

Tôi và nhạc sĩ Lê Hồng Phúc đều sinh ra trên vùng đất Hòa Hảo, xã Phú Tân, tỉnh An Giang. Chúng tôi lớn lên trong cùng một không gian văn hóa đặc trưng của miền Tây Nam Bộ, nơi những dòng sông hiền hòa, những cánh đồng lúa trải dài và những câu chuyện về đạo nghĩa đã trở thành một phần ký ức tuổi thơ của biết bao thế hệ.

Nhạc sĩ Lê Hồng Phúc ( trái) và tác giả bài viết Th.S Nguyễn Hiếu Tín 

Ngay từ những năm tháng còn ngồi trên ghế nhà trường, anh đã bộc lộ niềm đam mê đặc biệt với âm nhạc. Sau này, Lê Hồng Phúc theo học tại Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh, được đào tạo bài bản về sáng tác và âm nhạc chuyên nghiệp. Tuy nhiên, điều đáng quý là dù tiếp cận với nhiều khuynh hướng âm nhạc khác nhau, anh vẫn giữ được chất riêng của mình: một người nhạc sĩ luôn hướng về quê hương và những giá trị văn hóa truyền thống.

Đến nay, Lê Hồng Phúc đã sáng tác hơn 200 ca khúc thuộc các dòng nhạc trữ tình, quê hương, dân ca và bolero. Nhiều tác phẩm của anh được đông đảo công chúng yêu mến, được các ca sĩ nổi tiếng như: Đông Đào, Mạnh Quỳnh, Ngọc Huyền, Dương Hồng Loan… cùng nhiều nghệ sĩ khác thể hiện thành công. Trong đời sống âm nhạc hiện nay, khi nhiều sáng tác chạy theo xu hướng thị trường, âm nhạc của Lê Hồng Phúc vẫn giữ được sự chân thành và mộc mạc. Có lẽ chính điều đó đã tạo nên dấu ấn riêng của anh trong lòng người yêu nhạc.

Âm nhạc chuyên chở tình quê và nỗi nhớ

Nghe các sáng tác của Lê Hồng Phúc, người ta dễ dàng nhận ra hình bóng quê hương hiện diện trong từng giai điệu. Đó là những câu hò, điệu lý quen thuộc, là dòng sông, cánh đồng, bến nước, là nỗi nhớ của những người con xa quê luôn đau đáu hướng về nơi chôn nhau cắt rốn. Những ca khúc như: Hương Mía Tình Em, Nhớ Điệu Hò Quê Hương, Tình Em Vỹ Dạ, Về Với Dòng Lam, Mai Anh Về Huế... cho thấy một tâm hồn nghệ sĩ giàu cảm xúc và giàu tình yêu đối với văn hóa dân tộc.

Lê Hồng Phúc là tác giả của hơn 200 ca khúc thuộc các dòng nhạc trữ tình, quê hương, dân ca và bolero.

Điều đáng nói là quê hương trong âm nhạc của anh không bị giới hạn bởi địa lý. Dù viết về miền Tây Nam Bộ, miền Trung hay Thủ đô Hà Nội, người nghe vẫn bắt gặp một tình cảm chung xuyên suốt: tình yêu con người và nỗi nhớ cội nguồn. Những ca khúc như Nhớ Mãi Hà Nội hay Hà Nội Mùa Thu Vắng Em cho thấy một góc nhìn khác của người nhạc sĩ Nam Bộ đối với đất nước. Anh cũng dành nhiều tình cảm cho núi rừng Tây Bắc, cho những vùng đất mà anh từng đặt chân đến. Nhưng dù viết về nơi đâu, âm nhạc của Lê Hồng Phúc vẫn giữ nguyên chất trữ tình đằm thắm và tinh thần nhân văn vốn có.

Có thể nói, "tình quê" chính là dòng chảy xuyên suốt trong toàn bộ sự nghiệp sáng tác của anh.

"Hòa Hảo sáng ánh đạo màu" – khúc hát của nghĩa đạo và ân tình

Nếu nhiều ca khúc trước đây là những khúc hát về quê hương, thì tác phẩm “Hòa Hảo sáng ánh đạo màu” lại là một cuộc trở về với chính cội nguồn tinh thần của người nhạc sĩ. Ngay từ câu hát mở đầu: "Làng Hòa Hảo xứ đạo vùng đất cù lao nơi Đản sinh ra Đức Huỳnh Phú Sổ..." người nghe đã cảm nhận được niềm tự hào và tình cảm sâu nặng của tác giả đối với quê hương mình. Hòa Hảo hiện lên không chỉ là một địa danh mà còn là vùng đất thiêng liêng, nơi khởi nguồn của một tôn giáo bản địa mang đậm bản sắc Nam Bộ.

Lời ca khúc "Hòa Hảo sáng ánh đạo màu" 

Điều tôi tâm đắc ở bài hát này là cách tác giả chuyển tải giáo lý bằng ngôn ngữ âm nhạc giản dị và gần gũi. Không sử dụng những khái niệm triết học cao siêu, bài hát nhấn mạnh những giá trị căn bản của đời sống đạo đức: "Bát chánh đạo tám điều Thầy dạy ghi sâu nghĩa đồng bào ơn mẹ cha, ơn ngôi Tam bảo..." Chỉ vài câu hát ngắn nhưng đã gợi mở những giá trị cốt lõi của Phật giáo Hòa Hảo: lòng hiếu kính đối với cha mẹ, sự tri ân đối với Tam bảo, tinh thần đoàn kết cộng đồng và trách nhiệm đối với quê hương đất nước.

Đặc biệt, câu hát: "Học Phật tu nhân rèn tâm sửa tánh không cầu danh lợi gắng chí tu hành...". Đây có lẽ là câu hát mang chiều sâu triết lý nhất của tác phẩm. Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều áp lực vật chất, lời ca ấy như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về việc quay trở lại với những giá trị căn bản của đời sống tinh thần. Tu không phải là trốn tránh cuộc đời mà là rèn luyện nhân cách, sửa đổi chính mình để sống tốt hơn.

Từ góc độ văn hóa, ca khúc còn góp phần giới thiệu những giá trị nhân văn của Phật giáo Hòa Hảo đến với công chúng rộng rãi. Phật giáo Hòa Hảo là một tôn giáo bản địa ra đời tại Nam Bộ năm 1939, gắn bó mật thiết với đời sống nông dân đồng bằng sông Cửu Long. Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, đạo đã góp phần gìn giữ nhiều giá trị đạo đức truyền thống như hiếu nghĩa, đoàn kết cộng đồng, yêu nước và tương trợ lẫn nhau. Những nét đẹp nhân văn đó, được thể hiện rõ trong những câu hát cuối: "Hòa Hảo sáng bừng một góc trời Nam, lan tỏa yêu thương khuyên người tu niệm...". Hình ảnh "một góc trời Nam" vừa mang ý nghĩa địa lý vừa mang ý nghĩa biểu tượng. Từ một vùng quê nhỏ bên bờ sông Tiền, ánh sáng của đạo lý đã lan tỏa khắp miền Nam và nhiều nơi trên đất nước. Đó không phải là ánh sáng của quyền lực hay vật chất mà là ánh sáng của lòng nhân ái, của đạo đức và tình người. Đó là tinh thần từ bi, lòng biết ơn và lý tưởng sống "tốt đời đẹp đạo". Để rồi, khép lại bài hát là lời nguyện cầu: "Cầu chúng sinh khắp muôn nơi bình an hạnh phúc, Tốt đời đẹp đạo, ích nước lợi dân.". Có thể nói đây là tinh thần xuyên suốt của toàn bộ tác phẩm. Bài hát không dừng lại ở việc ca ngợi một tôn giáo mà hướng đến những giá trị phổ quát mà mọi người đều có thể đồng cảm: hòa bình, hạnh phúc, tình thương và sự cống hiến cho cộng đồng.

Từ cậu học trò năm nào của làng Hòa Hảo đến người nhạc sĩ sở hữu hơn hai trăm ca khúc hôm nay, Lê Hồng Phúc vẫn giữ nguyên nét đẹp đáng quý ấy, luôn mang quê hương trong trái tim và đưa quê hương vào từng giai điệu. Có lẽ vì thế mà âm nhạc của anh luôn tìm được sự đồng cảm nơi người nghe, bởi phía sau mỗi bài hát là một tấm lòng chân thành đối với con người, quê hương và cuộc đời. Đó là tiếng lòng của một người con Hòa Hảo gửi đến quê hương mình bằng tất cả sự trân trọng và biết ơn.

ThS. Nguyễn Hiếu Tín